Winamp Logo
Profesor Matczak Cover
Profesor Matczak Profile

Profesor Matczak

Polish, Education, 1 season, 68 episodes, 2 days, 12 hours, 19 minutes
About
Krótsze I dłuższe pogadanki o prawie, filozofii, języku i życiu
Episode Artwork

Czyje powinno być prawo?

Czyje powinno być prawo w świecie, w którym dobro wspólne rozrywamy jak kawałek sukna, chcąc uzyskać jak największy fragment dla siebie? Prawo powinno służyć wartościom. Ale czyim wartościom? Czy w społeczeństwie, w którym każdy ma swoją własną moralność, w którym mieszają się kultury, wierzenia i przekonania, istnieje jakaś jedna moralność, której służy prawo? Trzecia pogadanka o prawie, filozofii i języku z serii 2023-2024.
7/10/20241 hour, 25 minutes, 52 seconds
Episode Artwork

Czy kara śmierci za przekroczenie prędkości spowoduje, że ludzie będą jeździć wolno? – wykład 2. (2023-2024)

Druga w nowej serii pogadanka o prawie i filozofii: wykład, w którym rozmawiamy między innymi o pokusie, żeby innym narzucić swoją moralność pod płaszczykiem prawa naturalnego i o populizmie penalnym, czyli przekonaniu, że surowa kara jest najlepszym sposobem zapobiegania przestępstw. Serdeczne dzięki za wsparcie Patronów (https://patronite.pl/profesor.matczak)
6/30/20241 hour, 23 minutes, 43 seconds
Episode Artwork

Demokracja jest rozmową, autorytaryzm jest walką – wykład 1 (2023-2024)

Nigdy nie przestajemy się uczyć - to zdanie jest tak samo prawdziwe w przypadku przedszkolaków, jak i profesorów. Dlatego dzięki wsparciu Patronów rozpoczynam kolejne kroki na tej edukacyjnej drodze. Dzisiaj otwieram nowy cykl wykładów o prawie i filozofii, które będą całkowicie bezpłatnie dostępne w wersji audio na Spotify i Apple Podcasts. Już niedługo kolejne działania - buduje się mini studio, które umożliwi mi częstsze przekazywanie nowych materiałów video na You Tubę. Mam nadzieję, że złożą się one na atrakcyjną edukacyjną kampanię antyautorytarną: bo autorytaryzm to nie zjawisko historyczne, ale psychologiczne. Kusi sprawczością ludzi, którzy nie widzą sensu w swoim życiu (a wielu, zwłaszcza młodych, nie widzi), mydli oczy utopijnymi obietnicami, których nigdy nie spełnia. Trzeba temu przeciwdziałać A poniżej lista dobrych ludzi – Patronów – którzy zdecydowali się wesprzeć tę kampanię. Serdecznie Wam dziękuję! Podziękowania także dla tych Patronów, którzy zdecydowali się pozostać anonimowi. Kacper Jakóbczyk Adam Kuza Diana Nomańczuk Kamil Lewandowski olga t Beata Czechowicz Jan Surudo Joanna Golik-Skitał Monika Frąckowiak Mirosław Gajewski Beata Markiewicz Malgosia Bartosik Anna Jarosławska Joanna Walczak Aleksandra Dietrich Wit Tarkowski Alina Domanowska Krzysztof Wójtowicz Michał Ziemski Mateusz Wawrzeńczyk Marcin Szamotulski Wojciech Olszewski Helena Makrenek Maciej Sawczuk Maciej Malewski Marcin Klajny Andrzej Brański Paweł Tomasz Lepionka Dorota Rybak Konrad Baranowski Magdalena Ratajczyk Ula Lalala Janusz Potoczny Aleksander Horyń Kamil Kwieciński Paweł Domagała Maciej Szczepan Juszkiewicz Dorota Sadowy-Sadowska Mateusz Świerczek Karol Pankiewicz Lidia Tomaszewska Bartosz Kośmieja Tomasz Naradowski Adam Hakowski
6/22/20241 hour, 28 minutes, 23 seconds
Episode Artwork

Jak nie dać się oszukać populistom, którzy majstrują przy języku. Podsumowanie cyklu

W ostanim wykładzie z cyklu "Ewolucja czy manipulacja. Zmiany pojęć w dobie prawicowego i lewicowego populizmu podsumowujemy nasze rozważania, prezentując narzędzia, dzięki którym możemy odróżnić uzasadnioną zmianę pojęciową od zmiany manipulacyjnej. Serdecznie dziękuję za słuchanie i oglądanie tego cyklu wykładów!
2/22/20241 hour, 27 minutes, 16 seconds
Episode Artwork

Czy konstytucja to bardziej stary list czy piracka mapa? O dynamicznej wykładni prawa

Czy prawnicy interpretujący konstytucję powinni rozumieć jej słowa tak, jak rozumieli je twórcy konstytucji? Czy może, skoro język się zmienia, powinni tę zmianę uwzględniać w swoim rozumieniu prawa? Czy jeśli konstytucja zabrania "kar okrutnych", to powinno się interpretować "okrucieństwo" według zasad rozumienia panujących w momencie jej uchwalania, czy tak, jak rozumiemy okrucieństwo dzisiaj? Na te pytania i wiele innych odpowiadamy w wykładzie o dynamicznej i statycznej wykładni prawa.
2/15/20241 hour, 24 minutes, 34 seconds
Episode Artwork

Co ma wspólnego praworządność z romantycznością? O niemożności ścisłego zdefiniowania pojęć

Miałem kiedyś kolegę, który bardzo chciał pocałować dziewczynę. Ta jednak wymagała, aby pocałunek wydarzył się w okolicznościach "romantycznych". Niestety, kolega miał problem z ustaleniem, co znaczy "romantyczność", więc oczekiwał jasnych wskazówek - np. kwiaty, zachód słońca, wspólny spacer. Okazuje się, że nawet spełnienie tych trzech warunków nie gwarantowało jednak "romantyczności" - bo nie da jej się zdefiniować poprzez przedstawienie listy warunków koniecznych i wystarczających. Bo co, jeśli będą kwiaty, zachód słońca i wspólny spacer, ale chłop będzie milczał jak grób albo weźmie ze sobą młodszego brata, którego nie miał z kim zostawić? Wiele pojęć funkcjonuje tak jak romantyczność - w tym praworządność. Nie chodzi w nich o listę kryteriów, ale o pewien stan rzeczy. W romantyczności chodzi o to, żeby było romantycznie. W praworządności o to, żeby nie było arbitralnie. Nie to jest więc ważne, co się na praworządność składa, ale co praworządność zmienia w świecie. I o tym jest dziesiąty wykład z serii "Ewolucja czy manipulacja? Zmiany pojęć w dobie lewicowego i prawicowego populizmu."
2/8/20241 hour, 26 minutes, 32 seconds
Episode Artwork

Jak zmienić świat, zmieniając pojęcia. Desegregacja rasowa jako uzasadniona zmiana pojęciowa

W dziewiątym wykładzie z serii "Ewolucja czy manipulacja?" omawiamy przykład potężnej w skutkach zmiany pojęciowej, dotyczącej segregacji rasowej, równości i dyskryminacji. Przykład tej zmiany, sposób jej przeprowadzenia w USA w połowie XX wieku będzie nam służył jako model zmiany opartej na merytorycznej, a nawet empirycznej argumentacji, która dzięki temu nie tylko zakończyła się sukcesem na poziomie języka, ale zmieniła życie milionów ludzi.
2/1/20241 hour, 26 minutes, 59 seconds
Episode Artwork

Memy, artefakty, pojęcia, wyroki. Dlaczego kopiujemy rzeczy, które raz się sprawdziły?

Kolejny wykład z serii "Ewolucja czy manipulacja. Zmiany pojęciowe w dobie lewicowego i prawicowego populizmu". Rozważamy w nim podobieństwa pomiędzy memami, narzędziami, pojęciami i rozważaniami w wyrokach sądowych - wszystkie te elementy mają jedną wspólną cechę: kopiujemy je, jeśli są nam przydatne. Kiedy je kopiujemy, żyją i rozprzestrzeniają się. Kiedy nie są - mogą wyginąć jak gatunki. Prowadzi nas to do lepszego zrozumienia, jak zmienia się ewolucyjnie język. Elementy kultury, tak jak cechy biologiczne, podlegają selekcji naturalnej - muszą stawić czoła światu i świat weryfikuje, czy zasługują na przetrwanie.
1/25/20241 hour, 19 minutes, 52 seconds
Episode Artwork

Ten straszny gender – o zmianach w pojęciu płci i o tym, co to znaczy dla prawa

Czy płeć to kategoria biologiczna czy kulturowa? Czy zmiany pojęć "kobieta" i "mężczyzna" to naturalna ewolucja języka i rzeczywistości, do której się on odnosi, czy też lewicowa manipulacja? W siódmym wykładzie o zmianach pojęciowych w dobie populizmu próbujemy poważnie odpowiedzieć sobie na to pytanie.
1/18/20241 hour, 24 minutes, 25 seconds
Episode Artwork

Mike Tyson, “Mam talent” i krokodyl zjadający golfistę: szaleństwo internetowej rolki i śmierć słowa

W szóstym wykładzie zastanawiamy się, jak ciągły kontakt z obrazem w Internecie zmienia nasz umysł i nasze podejście do języka. Obraz rządzi, słowo umiera, a my stajemy się coraz mniej chętni, żeby krytycznie oceniać propagandowe manipulacje naszym wspólnym językiem.
1/13/20241 hour, 24 minutes, 5 seconds
Episode Artwork

“Zepsute elity” kontra “zdrowy lud”. Jak populiści wydrążają język z treści, by lepiej nienawidzić.

W piątym wykładzie analizujemy, jak populiści zmieniają język, by zaatakować demokrację. Znakiem rozpoznawczym populisty jest to, że mówi ogólnikami, których nie da się zweryfikować: "wstawanie z kolan", "dochodzenie do prawdy", "lit's make America Great again". Te puste, czy "pływające" znaki mają konkretna robotę do wykonania: mają budzić frustrację. Zawsze można bowiem powiedzieć, że całkiem z tych kolan nie wstaliśmy, do prawdy ciągle się zbliżamy, a Ameryka czy Polska jeszcze nie jest wielka, ale zaraz będzie. A frustracja jest głównym paliwem populistów.
1/4/20241 hour, 12 minutes, 56 seconds
Episode Artwork

Czy na urodzinach 99-latka wypada śpiewać “100 lat!”? O ryzykach ślepego podążania za tradycją

Czwarty wykład z serii, w której uczymy się odróżniać dobrą zmianę w języku od zmiany złej, manipulacyjnej. W tym wykładzie pochylamy się nad zjawiskiem "załamania" praktyki społecznej, które rozumiemy za Martinem Heideggerem jako moment, w którym nagle uświadamiamy sobie, że praktyka, za którą ślepo, automatycznie podążaliśmy, natrafia na jakąś przeszkodę. Wtedy zastanawiamy się nad funkcją naszej praktyki i często zmieniamy jej formę, by zachować funkcję - robimy tak w języku, robimy też tak na urodzinach 99-latka. Nie śpiewamy "100 lat!", tylko zmieniamy formę naszych życzeń, żeby zachować ich funkcję (życzenie długowieczności).
12/28/20231 hour, 27 minutes, 43 seconds
Episode Artwork

Czym różni się wyrywanie zębów od wyrywania paznokci? Okrucieństwo i inne pojęcia ogólne

Trzeci wykład z cyklu, w którym staramy się znaleźć kryterium odróżniania uzasadnionych zmian językowych od manipulacji i propagandy.
12/21/20231 hour, 25 minutes, 17 seconds
Episode Artwork

Nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria

Kolejny wykład z serii "Ewolucja czy manipulacja? Zmiany pojęciowe w dobie lewicowego i prawicowego populizmu". W wykładzie numer 2 próbujemy zrozumieć, jak działa język i czy może on być obiektywny. W tym celu przechodzimy w przystępny sposób przez historię filozofii i przygotowujemy się do odpowiedzi na kluczowe pytanie tej serii wykładów: jak odróżnić potrzebną i uzasadnioną zmianę językową od zmiany propagandowej i manipulacyjnej.
12/14/20231 hour, 27 minutes, 56 seconds
Episode Artwork

“Odklejka”, “ludobójstwo”, “faszyzm” i “gender” – czy każda zmiana językowa jest uzasadniona?

Na moich kanałach na You Tube, Spotify, Apple i Google Podcast rozpoczyna się nowy cykl wykładów – tym razem o manipulacjach językowych w dobie prawicowego i lewicowego populizmu. Zastanawiam się w tych wykładach, jak odróżnić zmiany językowe, które są uzasadnione, od tych, które są efektem propagandy. Czy nowe sposoby rozumienia praworządności, suwerenności, płci, kobiety i mężczyzny to zmiany, które jako społeczeństwo powinniśmy przyjąć, bo wynikają ze zmian w naszej wiedzy, czy też pojęciowe manipulacje, które pozwalają populistom z prawej i lewej strony realizować swoją ideologiczną agendę? Zapraszam serdecznie do oglądania i odsłuchania oraz do dyskusji.
12/7/20231 hour, 29 minutes, 4 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 13 i ostatni

Po co nam konstytucja? To pytanie w ostatnich siedmiu latach zadawaliśmy sobie tysiące razy. Najwięksi znawcy tematu odpowiadają na to pytanie nad wyraz poważnie - konstytucja i strzegący jej sąd konstytucyjny zostały wymyślone, aby już nigdy więcej nie powtórzyło się Auschwitz. Konstytucjonalizm jest bowiem ideą, która ma zapobiec temu, aby większość zdominowała, wyizolowała, uwięziła i zabiła mniejszość. Sama demokracja nie wystarczy. Demokratycznie rzecz ujmując, w kraju kanibali 51% mogłoby przyznać sobie prawo zjedzenia pozostałych 49%. Dlatego konstytucja i niezależny, prawdziwy sąd konstytucyjny to najbardziej skuteczne narzędzia ochrony mniejszości przed nadużyciami ze strony większości i dlatego trzeba ich bronić. Tym poważnym akcentem kończymy serię tegorocznych wykładów z filozofii prawa, zachęcając wszystkich słuchających do dalszych, samodzielnych filozoficznych poszukiwań.
2/1/20231 hour, 30 minutes, 18 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 12

W samym sercu myślenia prawniczego znajduje się specjalne miejsce dla pojęcia normy prawnej. To pewien wzorzec zachowania, pewien standard wyprowadzany z przepisów, ale z nimi nie tożsamy. Normę prawną prawnicy "wyprowadzają" z przepisów, "odkodowują " ją z ustaw i innych aktów prawnych. Czy to jednak nie jakieś prawnicze hokus-pokus? Czy sędzia nie wyciąga norm prawnych z tekstu ustawy tak, jak magik wyciąga królika z kapelusza? W tym wykładzie omawiamy koncepcje interpretacji prawniczej i po raz kolejny zmagamy się z pytaniem, czy sędziowie nie uzurpują sobie czasami roli prawodawców.
2/1/20231 hour, 29 minutes, 26 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 11.

Stare prawnicze powiedzenie brzmi "Summum ius, summa iniuria" - najwyższe prawo może powodować najwyższą niesprawiedliwość. Dlaczego tak jest? W wykładzie 11. rozważamy relację między prawem a sprawiedliwością, analizując teorię sprawiedliwości Johna Rawlsa. Odpowiadamy sobie między innymi na pytanie, czy nierówności społeczne, które kreuje prawo, mogą być sprawiedliwe i pod jakimi warunkami.
1/14/20231 hour, 28 minutes, 21 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 10.

W średniowiecznym grobowcu odnaleziono list napisany w wieku XIII. Według jakich reguł językowych należy go interpretować - funkcjonujących wtedy, kiedy został napisany, czy też takich, jakie stosujemy dzisiaj? Odpowiedź wydaje się oczywista - XIII-wieczny list trzeba interpretować według XIII-wiecznych zasad gramatycznych i znaczeniowych. Czy tak samo powinno się interpretować tekst prawny? Czy napisaną w wieku XVIII konstytucję USA powinno się interpretować zgodnie ze znaczeniem, jakie przyjmowano w momencie jej uchwalenia, czy też należy jej tekst rozumieć tak, jak rozumiemy go dzisiaj? Czy interpretując zakaz stosowania kar "okrutnych", powinniśmy uznawać za okrutne to, co za okrutne uważali ludzie dwieście lat temu, czy też przyjmować współczesne rozumienie "okrucieństwa"? Wykład 10. poświęcony jest debacie między zwolennikami tzw. statycznych i dynamicznych koncepcji wykładni prawa. Pierwsi, do których należą amerykańscy oryginaliści, chcą nadawać tekstowi konstytucji jej pierwotne znaczenie. Drudzy, jak na przykład zwolennicy tzw. żyjącego konstytucjonalizmu, chcą znaczenie tekstu konstytucji uwspółcześniać. Spór ten powrócił z całą mocą przy okazji ostatniego, kontrowersyjnego orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie aborcji. Nie jest więc on z pewnością teoretyczny.
1/14/20231 hour, 29 minutes, 53 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 9.

Czy prawdziwa rozmowa o trudnych sprawach ma jeszcze moc rozwiązywania konfliktów? W rodzinie, w klasie, w państwie? Czy nasze rodziny i nasze państwo mogą być jeszcze oparte na idei dialogu, który zakłada demokracja, czy też muszą stoczyć się w autorytarny monolog kogoś, kto wie lepiej i narzuca swoje myślenie innym? Kolejny odcinek podkastu i kolejny temat - idealna sytuacja mowy Habermasa jako wzór dla rodziny, społeczeństwa, państwa i prawa.
12/29/20221 hour, 24 minutes, 6 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 8.

Czy język prawny można interpretować, jak się chce? Czy też istnieją ścisłe standardy, jak należy to robić? Niektórzy miłośnicy “Forresta Gumpa” uważają na przykład, że konstytucja jest jak pudełko czekoladek - nigdy nie wiadomo, na co trafią sędziowie ją interpretujący. W ósmym wykładzie odpowiadamy na wyzwanie postmodernizmu, który zarzuca prawnikom, że robią z tekstem prawnym, co im się żywnie podoba, stosując zasadę “wszystko przejdzie”. W ten sposób nie wypełniają woli prawodawcy, ale przemycają do wyroków swoje własne preferencje. Czy tak jest rzeczywiście?
12/20/20221 hour, 16 minutes, 18 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 7.

Wnuk otruł dziadka i został skazany za to morderstwo. Jednak pozostał spadkobiercą, wskazanym w ważnym testamencie, a nie ma jeszcze przepisów o tzw. niegodności dziedziczenia z powodu popełnienia przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Czy powinien dziedziczyć? Słynna sprawa Elmera stanowi punkt wyjścia do kolejnego wykładu, w którym pytamy: czy moralność powinna mieć wpływ na to, jak stosujemy prawo? Naszym przewodnikiem jest Ronald Dworkin, filozof ducha prawa, który jasno mówi, że nie wolno w stosowaniu prawa ograniczać się tylko do jego litery. Ale czy nie rodzi to ryzyka, że sędziowie zaczną narzucać nam swoją moralność? Że sędzia o konserwatywnych poglądach będzie prawo stosował konserwatywnie, a sędzia o poglądach liberalnych ten sam tekst prawa będzie rozumiał liberalnie? Czy wtedy nadal rządzić będzie nami prawo, czy też czyjeś widzimisię? O tym wszystkim w kolejnym wykładzie z serii “Imperium tekstu kontratakuje”.
12/10/20221 hour, 24 minutes, 46 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 6

Wyobraźcie sobie, że w 2024 ortodoksyjnie katolicka partia wygrywa w Polsce wybory i uchwala nową konstytucję, która jest po prostu słowo w słowo tekstem Dziesięciu Przykazań. Jak interpretowalibyśmy taką konstytucję? Zgodnie z intencją uchwalających, czy zgodnie z wielowiekową tradycją rozumienia tego tekstu? Czy gdyby jeden z głosujących uważał, że "Nie cudzołóż!" to zakaz zdradzania w CUDZYM łóżku, a więc nie obejmuje on zakazu zdrady we własnym, czy interpretator powinien przyjąć takie rozumienie tekstu zgodnie z intencją prawodawcy? Czym ona jest i dlaczego odgrywa tak ważną rolę w interpretacji prawniczej? Czy jest jedna, czy jest ich więcej (trzy), jak argumentuję w kolejnym wykładzie? Czy prawnik powinien brać pod uwagę to, co miał na myśli autor tekstu prawnego, czy raczej powinien nadawać tekstowi znaczenie wyznaczane przez konwencję językową i tradycję języka? O tym wszystkim dyskutujemy w najnowszym wykładzie z serii "Imperium tekstu kontratakuje".
11/26/20221 hour, 26 minutes, 34 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 5.

Czy prawnicy korzystają z niejasności prawa, by realizować swoją wizję świata? Czy grozi nam dyktatura sędziów? W piątym wykładzie dyskutujemy problem władzy sędziowskiej - a więc tego, czy niejasność prawa powoduje, że sędziowie mogą realizować swoje własne preferencje, kiedy prawo stosują.
11/15/20221 hour, 21 minutes, 27 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 4.

Wykład czwarty poświęcony jest ważnemu zagadnieniu: kto jest panem znaczenia tekstu prawnego? Prawodawca czy społeczeństwo? Innymi słowy, czy znaczenie tekstu prawnego powinno być ustalane na moment uchwalenia aktu prawnego czy na moment jego interpretacji? Czy w razie watpliwości co do znaczenia powinno się je rozstrzygać przez odwołanie do intencji prawodawcy czy raczej do konwencji językowych, wypracowanych przez społeczeństwo. Efekty przyjęcia jednego oczy drugiego podejścia mogą być całkiem inne, co przekłada się na inną sytuację obywateli, którzy prawu podlegają.
11/5/20221 hour, 19 minutes, 30 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 3.

Trzeci wykład z tegorocznej serii - o tym, jak populiści chcą reformować prawo i dlaczego to się nie udaje na przykładzie historii Króla Rexa i koncepcji wewnętrznej moralności prawa Lona Fullera.
10/31/20221 hour, 26 minutes, 49 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 2.

Drugi wykład z serii "Imperium tekstu kontraatakuje" - o tym, dlaczego "lex" musi być "dura" i w jaki sposób twardość prawa jest potrzebna, by mogło ono pełnić swoją funkcję, choć nieraz kłóci się to ze zdrowym rozsądkiem. W tym odcinku znajdziecie rozważania nad tym, czym jest "funkcja właściwa" i "wartość przeżycia", a także w jaki sposób te pojęcia zaczerpnięte z teorii ewolucji pozwalają nam zrozumieć takie zagadnienia, jak nadużycie prawa oraz relację prawa i moralności.
10/24/20221 hour, 25 minutes, 54 seconds
Episode Artwork

Imperium tekstu kontratakuje. Wykład 1.

W roku 2022 rozpocząłem nową serię wykładów z filozofii prawa. Są one oparte na mojej ostatniej książce "Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego" i przedstawiają wizję prawa w ujęciu teorii ewolucji, zastosowanej do wytworów kultury. Wykłady te są przeznaczone dla wszystkich zainteresowanych prawem, filozofią i językiem. Wykład pierwszy zawiera wprowadzenie do omawianych zagadnień.
10/19/20221 hour, 23 minutes, 23 seconds
Episode Artwork

Jak mówić prosto o złożonych sprawach

Specjaliści różnych dziedzin - lekarze, prawnicy, mechanicy - mają problem z prostym mówieniem o tym, na czym się znają. Ten materiał przedstawia kilka rad, jak mówić prosto, mimo że myśli się w sposób złożony. Najważniejsza z nich brzmi: skomplikowany język może poniżać, więc go nie używaj, jeśli chcesz, by ludzie ci ufali. A poza tym jeśli ktoś naprawdę zna się na czymś, potrafi to coś wyjaśnić dwulatkowi.
3/28/20221 hour, 27 minutes, 20 seconds
Episode Artwork

Czy dobry naukowiec musi być szaleńcem? Opowieść o raku i insulinie

Jak powszechnie wiadomo, rozum jest współcześnie w odwrocie. W nowym odcinku zastanawiam się, czy jednym z powodów takiego stanu rzeczy jest to, że częścien promujemy publicznie, zwłaszcza wśród dzieci) bohaterskie postawy walki (strażak, żołnierz), a nie bohaterskie postawy myślenia. Aby to zmienić, omawiam dwie książki, które pokazują życie uczonych-bohaterów. Ci ludzie zmienili świat rozumem, nie siłą mięśni, i mogą być wzorem do naśladowania. Książki omawiane w tym odcinku: Thea Cooper, Arthur Ainsberg, Breakthrough: Elizabeth Hughes, the Discovery of Insulin, and the Making of a Medical Miracle Mukherjee Siddhartha, Cesarz wszech chorób. Biografia raka
2/19/202222 minutes, 44 seconds
Episode Artwork

Nie widzisz człowieka, widzisz ideologię. Saramago o moralnej ślepocie

Już jest! Nowa seria filmów na moim kanale na You Tube, dostępne także jako podkast! Nowe wnętrze, nowy mikrofon i nowe książki ważne dla demokracji. Dzisiaj opowiadam o trzech książkach José Saramago, które pozwalają nam zrozumieć polską rzeczywistość lepiej niż niejeden traktat naukowy. Zastanawiam się także nad celem interpretacji - czy chodzi o to, żeby zrozumieć autora, czy raczej, żeby zrozumieć siebie.
2/12/202221 minutes, 21 seconds
Episode Artwork

Jak chronić demokrację, apelując do emocji?

Ostatni wykład w cyklu 2021/2022, poświęcony temu, jak bronić się przed populizmem. On atakuje demokrację emocjami, czy ona powinna się bronić wyłącznie rozumem? Pewnie nie, ale jak przestawić się w działaniu z LOGOSU na PATHOS, skoro całe prawo i praworządność oparte są na tym pierwszym. UWAGA TECHNICZNA: jakość nagrania nie jest optymalna, ponieważ nie zadziałał główny mikrofon, stąd wykorzystano nagranie zapasowe z innego urzadzenia. Przepraszam za ten dyskomfort.
2/7/20221 hour, 23 minutes, 13 seconds
Episode Artwork

Co zrobić, żeby się w społeczeństwie nie pozabijać?

W kolejnym wykładzie z teorii i filozofii prawa zastanawiamy się, jak wspólnie żyć w społeczeństwie ludzi, z których każdy jest inny. Odpowiedzi szukamy w filozofii Habermasa i jego idealnej sytuacji mowy. Nasza dyskusja prowadzi do wniosku, że tylko rozmowa, dyskusja i deliberacja może nas uratować. Polaryzacja, zamknięcie się w swojej bańce, coraz większa nienawiść jednej grupy społecznej wobec innej to proste recepty na społeczeństwo, w którym wszyscy walczą ze wszystkimi, a w końcu przychodzi autorytarny przywódca i zaprowadza autorytarny porządek. Dlatego demokracja to mądra rozmowa - na wielu poziomach.
1/21/20221 hour, 29 minutes, 35 seconds
Episode Artwork

Czy prawo jest jak symfonia?

W kolejnym wykładzie dyskutujemy to, czy prawo jest komunikacją pomiędzy prawodawcą a obywatelami, a jeśli tak, jaka jest natura tej komunikacji. Pytanie, czy prawo jest jak symfonia, jest nawiązaniem do metafory Ferdinanda de Saussure’a, który napisał kiedyś, że język, podobnie jak symfonia, może być rozumiany na dwa sposoby: jako partytura, a więc zbiór znaków, abstrakcyjna struktura albo jako wykonanie symfonii, a więc konkretne zdarzenie w miejscu i czasie. Wykład ukazuje kluczowe różnice między rozumieniem prawa w sposób abstrakcyjny, formalistyczny, i rozumieniem prawa jako zbioru konkretnych zachowań w konkretnej rzeczywistości.
1/7/20221 hour, 34 minutes, 10 seconds
Episode Artwork

Dlaczego “segregacja sanitarna” to propaganda?

Kolejny wykład z filozofii prawa, w którym dyskutujemy, jak ważenie zasad w ujęciu Dworkina pozwala nam zrozumieć, że popularne ostatnio hasło "segregacja sanitarna" jest propagandą.
12/17/20211 hour, 28 minutes, 38 seconds
Episode Artwork

Czym tak naprawdę jest duch prawa?

Kolejny wykład z Teorii i filozofii prawa (seria 2021-2022) - próbujemy w nim uchwycić to, czym jest duch prawa, korzystając z pomocy Ronalda Dworkina.
12/17/20211 hour, 28 minutes, 5 seconds
Episode Artwork

Czy prawo jest monologiem szeryfa czy dialogiem partnerów?

Kolejny wykład z teorii i filozofii prawa w edycji 2021/22 - tym razem o porównaniu dwóch wizji prawa: monologu szeryfa i dialogu partnerów.
12/1/20211 hour, 28 minutes, 44 seconds
Episode Artwork

Co jest najmniejszym trybikiem w wielkiej maszynie prawa?

Kolejny wykład z filozofii prawa, w którym rozważamy ważną teoretycznie i praktycznie kwestię - co jest najmniejszym elementem systemu prawa i jak się to ma do decyzji Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji i prawa Unii Europejskiej.
11/5/20211 hour, 23 minutes, 15 seconds
Episode Artwork

Natura czy kultura? Co leży u podstaw prawa?

Kolejny wykład z filozofii prawa - co leży u jego podstaw? Niezależna od człowieka natura czy stworzona przez człowieka kultura?
10/24/20211 hour, 25 minutes, 34 seconds
Episode Artwork

Czy instytucje mogą wymierać? Teoria ewolucji a organizacja społeczeństwa

Nowa seria wykładów, które wygłaszam na Uniwersytecie Warszawskim w roku 2021/2022. Jest to seria wykładów odmienna od wygłaszanych w roku ubiegłym - ci z Państwa, którzy zapoznali się z poprzednią serią z pewnością nie będą się nudzić. Zapraszam!
10/8/20211 hour, 27 minutes, 49 seconds
Episode Artwork

Książki mojego życia – rozmowa w Big Book Cafe

Rozmowa o książkach, prowadzona przez Paulinę Wilk w księgarni "Big Book Cafe" 8 września 2021 roku. Dziękuję Big Book Cafe za zgodę na udostępnienie zapisu audio rozmowy jako podkastu.
9/22/20212 hours, 6 minutes, 21 seconds
Episode Artwork

Czy Bóg umarł? D. S. Wilson o religii i ewolucji

W tym odcinku omawiam książkę D. S. Wilsona "Katedra Darwina. Ewolucja, religia i natura społeczeństwa". Jej autor stawia niepopularną tezę, że religia jest jedną z najważniejszych adaptacji kulturowych, które historycznie zwiększały szanse ludzi na przeżycie, dzięki temu, że promowała spójność społeczeństwa, obniżała poziom agresji i zachęcała o altruizmu i przebaczenia. Ci z nas, którzy kojarzą religię głównie z krucjatami i przestępstwami pedofilskimi oczywiście nie podzielą tej tezy. Warto jednak wysłuchać argumentów poważnego badacza, który jest swego rodzaju ani-Dawkinsem, a więc przeciwieństwem sławnego ewolucjonisty-ateisty. Zwłaszcza, że żyjemy w świecie, w którym Bóg umarł. Co więc może zastąpić moralne rusztowanie, jakim zawsze była religia, byśmy jako społeczeństwo nie rozpadli się na kawałki i nie pozabijali się nawzajem?
8/12/20210
Episode Artwork

Czy raper będzie dobrym obywatelem? Matczak o wychowaniu do buntu

Odcinek poświęcony nowej książce autora podkastu, zatytułowanej "Jak wychować rapera. Bezradnik"
8/3/20210
Episode Artwork

Dawna Hiszpania i nowa nadzieja. Menocal i Borges w krainie Don Kichota

Odcinek wyjazdowy, nagrany w Toledo - o książce Marii Rosy Menocal "Ozdoba świata. Jak muzułmanie, żydzi i chrześcijanie tworzyli kulturę tolerancji w średniowiecznej Hiszpanii" oraz o trzech opowiadaniach Borgesa z tomu "Ogród o rozwidlających się ścieżkach": "Pierre Menard, autor Don Kichota", "Tlón, Uqbar, Orbis Tertius" oraz "Biblioteka Babel".
7/6/20210
Episode Artwork

Marionetka staje się prawdziwym chłopcem. Collodi, Pinokio i Dzień Ojca

Dlaczego synowie i córki muszą przestać być marionetkami i - jak Pinokio - zerwać sznurki, za które pociąga ktoś inny? Specjalny odcinek na Dzień Ojca, poświęcony nieśmiertelnej książce Carlo Collodiego „Przygody Pinokia” w interpretacji Jordana B. Petersona.
6/23/20210
Episode Artwork

Świat, jaki znamy, upada. Dukaj o emocjach i cenzurze

W tym odcinku omawiam książkę Jacka Dukaja "Po piśmie", w której wykazuje on, że ludzie współcześni chętniej myślą konkretem niż systemem, a to daje pożywkę populistom. Omawiam także ostatni tekst Jacka Dukaja, w którym postuluje on wprowadzenie cenzury, by uratować demokrację. Nie zgadzam się fundamentalnie z tą tezą.
6/18/20210
Episode Artwork

Czy szkoła jest jak więzienie? Foucault o władzy dyscyplinującej

Czy szkoła jest jak więzienie? W książce "Nadzorować i karać. Narodziny więzienia" Michel Foucault odpowiada na to pytanie twierdząco i pokazuje, że współczesne państwo jest jak Wielki Brat: przez najrozmaitsze narzędzia - więzienia, szpitale, szkoły i uniwersytety - chce zapanować nad naszymi duszami. Współczesna władza jest obecna wszędzie i zawsze, a przede wszystkim w naszych głowach. Przez dyscyplinę, kategoryzację i szufladkowanie zmienia nas z niezależnych ludzi w trybiki wielkiej odhumanizowanej maszyny.
6/7/20210
Episode Artwork

Szanujcie dawne opowieści. Peterson o sile tradycji

W tym odcinku opowiadam o książkach Jordana Petersona "Maps of Meaning" oraz "12 Rules for Life. An Antidote to Chaos" i wyjaśniam, dlaczego - mimo kontrowersji, jakie go otaczają w debacie publicznej - jestem wielkim fanem tych książek i ich autora, nazywanego "guru nowej prawicy".
6/1/20210
Episode Artwork

Maminsynek będzie złym obywatelem. Lukianoff i Haidt o rozpieszczaniu

Maminsynek będzie złym obywatelem. Lukianoff i Haidt o rozpieszczaniu dzieci i o tym, dlaczego to szkodzi ostatecznie demokracji.
5/25/20210
Episode Artwork

Czy wolność może być przekleństwem? Erich Fromm i społeczny sado-masochizm

Czy wolność może być przekleństwem? Erich Fromm w książce "Ucieczka od wolności" twierdzi, że tak, i wyjaśnia, jak społeczeństwo może popaść w społeczny sado-masochizm, poddając się autorytarnej ideologii i przywódcom, którzy ją głoszą.
5/16/20210
Episode Artwork

Dlaczego czasami warto być niegrzecznym? Albert Camus o potrzebie buntu

Ta część podcastu poświęcona jest esejowi Alberta Camusa pt. "Człowiek zbuntowany". Wykorzystuje także książkę Stanleya Milgrama "Posłuszeństwo wobec autorytetu".
5/10/20210
Episode Artwork

Gdy pogarda zabija demokrację. Karen Stenner o autorytaryzmie

Czasu coraz mniej, a nieprzeczytanych książek coraz więcej... Po zakończeniu serii piętnastu wykładów z filozofii prawa postanowiłem nagrać serię filmów o książkach, które pomogły mi zrozumieć państwo, prawo i społeczeństwo. Dzisiaj pierwszy odcinek: pt. „Pogarda zabija demokrację. Karen Stenner o autorytaryzmie”. Za tydzień kolejna książka - opowiadanie o książkach nie zastąpi czytania, ale może do niego zachęci. Zapraszam do oglądania na You Tube i sluchania na Spotify, Google Podcast i Apple Podcast.
5/2/20210
Episode Artwork

Wykład piętnasty: O czym prawnicy powinni pamiętać, by ludzie ich nie znienawidzili?

O czym prawnicy powinni pamiętać, by ludzie ich nie znienawidzili? Ostatni wykład z tej serii.
4/11/20210
Episode Artwork

Wykład czternasty: Czy istnieje jedna prawidłowa interpretacja? O subiektywizmie i obiektywizmie w prawie

Czy istnieje jedna prawidłowa interpretacja? O subiektywizmie i obiektywizmie w prawie
4/3/20210
Episode Artwork

Wykład trzynasty: Czy Premier mógł polecić Poczcie Polskiej zorganizowanie wyborów? O uprawnieniach, kompetencjach i obowiązkach w prawie

Czy Premier mógł polecić Poczcie Polskiej zorganizowanie wyborów? O uprawnieniach, kompetencjach i obowiązkach w prawie.
3/28/20210
Episode Artwork

Wykład dwunasty: Czy nierówności społeczne mogą być sprawiedliwe? Teoria sprawiedliwości Johna Rawlsa a prawo

Czy nierówności społeczne mogą być sprawiedliwe? W swojej "Teorii sprawiedliwości" John Rawls twierdzi, że tak, choć pod pewnymi warunkami. W tym wykładzie próbujemy zrozumieć, jakie to warunki i dlaczego sprawiedliwość to nie absolutna równość.
3/21/20210
Episode Artwork

Wykład jedenasty: Czy prawo jest narzędziem opresji w rękach złych ludzi? Postmodernizm w filozofii prawa

Wykład jedenasty: Czy prawo jest narzędziem opresji w rękach złych ludzi? Postmodernizm w filozofii prawa
3/14/20210
Episode Artwork

Wykład dziesiąty: Dlaczego lepiej jest rozmawiać niż walczyć? Filozofia J. Habermasa a prawo

Dlaczego lepiej jest rozmawiać niż walczyć? W tym wykładzie zastanawiamy się, czy dyskusja i deliberacja w społeczeństwie jest szansą na znalezienie drogi wyjścia z konfliktu oraz ustalenia, jakie wartości w naszym życiu społecznym są wspólne i mogą stanowić podstawę naszego pokojowego funkcjonowania.
3/7/20210
Episode Artwork

Wykład dziewiąty: Czy prawo obowiązuje, jeśli wszyscy je lekceważą?

W ostatnim czasie dochodzi do zbiorowych protestów przeciwko zakazom nakładanym np. na przedsiębiorców w związku z pandemią. Prawo nakazuje zamykać restauracje, a one się otwierają. Mamy także do czynienia z masowymi protestami przeciwko decyzjom prawnym, takim na przykład, jak decyzja Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji. Czy prawo potrzebuje akceptacji, aby obowiązywało? Zapraszam na kolejny wykład. Montaż: Krzysztof Wierzbicki Materiał przygotowany we współpracy z Fundacją Wspierania Wsi.
3/2/20210
Episode Artwork

Wykład ósmy: Czego prawnicy mogą nauczyć się od bobrów? Filozofia języka Ruth Millikan a prawo

Wykład ósmy: Czego prawnicy mogą nauczyć się od bobrów? Filozofia języka Ruth Millikan a prawo
2/20/20210
Episode Artwork

Wykład siódmy: Czy Tony Soprano i Dr House pomagają w rozumieniu, jak działa prawo?

Wykład siódmy: Czy Tony Soprano i Dr House pomagają w rozumieniu, jak działa prawo?
2/13/20210
Episode Artwork

Wykład szósty: Czy sędzia powinien rozstrzygać sprawy zgodnie z literą czy z duchem prawa?

Wykład szósty: Czy sędzia powinien rozstrzygać sprawy zgodnie z literą czy z duchem prawa?
2/3/20210
Episode Artwork

Wykład piąty: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część II)

Wykład piąty: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część II)
1/24/20210
Episode Artwork

Wykład czwarty: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część I)

Czwarty wykład z filozofii prawa: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część I)
1/16/20211 hour, 38 minutes, 4 seconds
Episode Artwork

Wykład trzeci: Czy prawo jest rozkazem bandyty?

Wykład trzeci: Czy prawo jest rozkazem bandyty?
1/7/20210
Episode Artwork

Wykład drugi: Czy i kiedy prawo może zostać uznane za nieważne?

Wykład drugi: Czy i kiedy prawo może zostać uznane za nieważne?
12/29/20201 hour, 32 minutes, 48 seconds
Episode Artwork

Wykład pierwszy: Bóg i natura czy człowiek i tekst – jakie jest źródło prawa?

Wykład pierwszy: Bóg i natura czy człowiek i tekst - jakie jest źródło prawa?
12/21/20200
Episode Artwork

Wykłady z filozofii prawa – wprowadzenie

Wykłady z filozofii prawa - wprowadzenie
12/21/20200